ธัมมจักกัปปวัตนสูตร

ธัมมจักกัปปวัตนสูตร Discourse on the setting in motion the wheel of truth

เอวมฺเม สุตํ
อันข้าพเจ้า (พระอานนทเถระ) ได้สดับมาแล้วอย่างนี้
Thus have I heard.


เอกํ สมยํ ภควา พาราณสิยํ วิหรติ อินิปตเต มิคทาเย
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จประทับอยุ่ที่ป่าอิสิปตนทฤคทายวัน ใกล้เมือง พาราณสี
Once the Blessed One was staying at the Deer Sanctury in Isipatana near Baranasi.


ตตฺร โข ภควา ปญฺจวคฺคิเย ภิกฺขู อามนฺเตสิ
ในกาลนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเตือนพระภิกษุปัญจวัคคีย์ว่า
There the Blessed One addressed the Group of Five monks.


เทฺวเม ภิกฺขเว อนฺตา ปพฺพชิเตน น เสวิตพฺพา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ที่สุดสองอย่างี้ อันบรรพชิตไม่ควรเสพ
Monks, these two extremes, should not be resorted to by one who has renounced worldly life.


ที่สุดสองอย่างเป็นไฉน ( ตรงนี้ในหนังสือสวดมนต์ของเราไม่มี)
Which two?


โย จายํ กาเมสุ กามสุขลฺลิกานุโยโค หีโน คมฺโม โปถุชฺชนิโก อนริโย อนตฺถสญฺหิโต
คือการประกอบตนให้พัวพันด้วยกาม ในกามทั้งหลายนี้ใด เป็นธรรมอันเลว เป็นเหตุให้ตั้งบ้านเรือน เป็นของคนมีกิเลสหนา ไม่ใช่ไปจากข้าศึกคือกิเลส ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ อย่างหนึ่ง
Indulgence in sensual pleasures which is base, vulgar, worldly, ignoble and unsalutary.


โย จายํ อตฺตกิลมถานุโยโค ทุกฺโข อนริโย อนตฺถสญฺหิโต
คิอการประกอบความเหน็ดเหนือยด้วยตนเหล่านี้ใด ให้เกิดทุกข์แก่ผุ้ ประกอบ ไม่ใช่ไปจากข้าศึกคือกิเลส ไม่ประกอบด้วยประโยชน์ อยางหนึ่ง
And adherence to self-mortification which is painful, ignoble and unsalutary.


เอเต เต ภิกฺขเว อุโภ อนฺเต อนุปคมฺม มชฺฌิมา ปฏิปทา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา
จกฺขุกรณี ญาณกรณี อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อปฏิบัติอันเป็นกลาง ไม่เข้าไปใกล้ที่สุดสองอยางนั่นนั้น อันตถาคตได้ตรัสรู้แล้วด้วยปัญญาอันยิ่ง ทำดวงตา ทำญาณเครื่องรู้ ย่อมเป็นไป เพื่อความเข้าไปสงบระงับ เพื่อความดับ
Monks, the Middle Path which does not take recourse to both these extremes, and which produces Vision, arouses Insight, leadss to peace, to Supermundance Direct Experience, to Enlightenment and to Nibbana, has been discovered by the Truth-Bearer ( The Supermely Enlightened One).


กตมา จ สา ภิกฺขเว มชฺฌิมา ปฏิปทา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา จกฺขุกรณี ญาณกรณี อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ข้อปฏิบัติซึ่งเป็นกลางนั้นเป็นไฉน ที่ตถาคตได้ตรัสรู้แล้ว ด้วยปัญญาอันยิ่ง ทำดวงตา ทำญาณเครื่องรู้ ย่อมเป็นไปเพื่อความเข้าไปสงบ ระงับ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความรู้ดี เพื่อความดับ
And what, Monks, is this Middle Path, discovered by the Truth-Bearer, that produces Vision, arouses Insight, leads to Peace, to Supermundane Direct Experience, to Enlightnment and to Nibbana?


อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค
เสยฺยถีทํ
สมฺมาทิฏฺฐิ สมฺมาสงฺกปฺโป สมฺมาวาจา สมฺมากมฺมนฺโต สมฺมาอาชีโว สมฺมาวายาโม สมฺมาสติ สมฺมาสมาธิ
ทางมีองค์ ๘ เครื่องไปจากข้าศึก คือกิเลสนี้เอง กล่าวคือ ปัญญาเห็นชอบ ความดำริชอบ วาจาชอบ การงานชอบ ความเลี้ยงชีวิตชอบ ความเพียรชอบ ความระลึกชอบ ความตั้งจิตชอบ
This very Noble Eightfold Path, namely, Right Understanding, Right Thought, Right Speech, Right Action, Right Livelihood, Right Effort, Right Mindfulness, Right Concentration.


อยํ โข สา ภิกฺขเว มชฺฌิมา ปฏิปทา ตถาคเตน อภิสมฺพุทฺธา
จกฺขุกรณี ญาณกรณี อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย อันนี้แล ข้อปฏิบัติซึ่งเป็นกลางนั้น ที่ตถาคตได้ตรัสรู้แล้ว ด้วยปัญญาอันยิ่ง ทำดวงตา ทำญาณเครื่องรู้ ย่อมเป็นไปเพื่อความเข้าไปสงบระงับ เพื่อความรู้ยิ่ง เพื่อความรู้ดี เพื่อความดับ
Monks, this, indeed, is the Middle Path, discovered by the Truth-Bearer, that produces Vision, arouses Insight, leads to Peace, to Supermundane Direct experience, to enlightenment and to Nibbana.


อิทํ โข ปน ภิกฺขเว ทุกฺขํ อริยสจฺจํ
ชาติปิทุกฺขา ชราปิ ทุกฺขา มรณมฺปิ ทุกฺขํ โสกปริเทวทุกฺขโมนสฺสุปายาสาปิ ทุกฺขา อปฺปิเยหิ สมฺปโยโค ทุกฺโข  ปิเยหิ วิปฺปโยโค ทุกฺโข ยมฺปิจฺฉํ น ลภติ ตมฺปิ ทุกฺขํ สงฺขิตฺเตน ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา ทุกฺขา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็นี้แล เป็นทุกข์อย่างแท้จริง คือ ความเกิดก็เป็นทุกข์ ความแก่ก็เป็นทุกข์ ความตายก็เป็นทุกข์ ความโศก ความร่ำไรรำพัน ความทุกข์โทมนัส และความคับแค้นใจ ก็เป็นทุกข์ ความพลัดพรากจาก สิ่งที่รักทั้งหลาย เป็นทุกข์ ปราถนาอยู่ย่อมไม่ได้ แม้อันใด แม้อันนั้นก็เป็นทุกข์ โดยย่อแล้ว อุปาทานขันธ์ ๕ เป็นทุกข์
" Monks, this is the Noble Truth of Suffering, namely: birth is suffering, ageing is suffering, disease is suffering, death is suffering, coming in contact with the disliked is suffering, separation from the liked is suffering, not to get what one desires is suffering, in short, the five aggregates (as object) of clinging are suffering.


อิทํ โข ปน ภิกฺขเว ทุกฺขสมุทโย อริยสจฺจํ
ยายํ ตณฺหา โปโนพฺภวิกา นนฺทิราคสหคตา ตตฺรตตฺราภินนฺทินี
เสยฺยถีทํ
กามตณฺหา ภวตณฺหา ภวตณฺหา วิภวตณฺหา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็นี้แล เป็นเหตุให้ทุกข์เกิดขึ้นอย่างจริงแท้คือ ความทะยาน อยากนี้ ทำให้มีภพอีก เป็นไปกับความกำหนัด ด้วยอำนาจความเพลิน เพลิดเพลินในอารมณ์นั้นๆ กล่าวคือ คือความทะยานอยากในอารมณ์ที่ไคร่ คือ ความทะยานอยากในความมีความเป็น คือ ความทะยานอยากในความไม่มี ไม่เป็น
"Monks, this is the Noble Truth of the Cause of suffering, namely, this very craving, which gives rise to rebirth, which is accompanied by delight and lust, now taking pleasure in this and now in that: That is, craving for sensual pleasures, craving for recurring existence and craving for annihilation.


อิทํ โข ปน ภิกฺขเว ทุกฺขนิโรโธ อริยสจฺจํ
โย ตสฺสาเยว ตณฺหาย อเสสวิราคนิโรโธ
จาโค ปฏินิสฺสคฺโค มุตฺติ อนาลโย
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็นี้แล เป็นความดับทุกข์อย่างจริงแท้ คือ ความดับโดยสิ้นกำหนัด โดยไม่เหลือแห่งตัณหานั้นนั่นเทียว อันใด ความสละตัณหานั้น ความวาง ตัณหานั้น ความปล่อยตัณหานั้น ความไม่พัวพันแห่งตัณหานั้น
" Monks, this is the Noble Truth of the Cessation of Suffering: The reaminderless fading away and cessation of that very craving, abandoning it, turning away from it, freedom and detachment from it.


อิทํ โข ปน ภิกฺขเว ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา อริยสจฺจํ
อยเมว อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค
เสยฺยถีทํ
สมฺมาทิฏฺฐิ สมฺมาสงฺกปฺโป สมฺมาวาจา สมฺมากมฺมนฺโต สมฺมาอาชีโว สมฺมาวายาโม สมฺมาสติ สมฺมาสมาธิ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็นี้แล เป็นข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์อย่างจริงแท้ คือ ทาง มีองค์ ๘ เครืองไปจากข้าศึกคือกิเลสนี้แล กล่าวคือ
ปัญญาเห็นชอบ ความดำริชอบ วาจาชอบ การงานชอบ ความเลี้ยงชีวิตชอบ ความเพียรชอบ ความระลึกชอบ ความตั้งจิตชอบ
"Monks, this is the Noble Truth of the Path leading to the cessation of suffering: That is, the Noble Eightfold Path, namely, Right Understanding, Right Thought, Right Speech, Right Action, Right Livelihood, Right Effort, Right Mindfulness, Right Concentration.


อิทํ ทุกฺขํ อริยสจฺจนฺติ เม ภิกฺขเว
ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเสสุ
จกฺขุ ๊ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุได้เกิดขึ้นแล้ว ญาณได้เกิดขึ้นแล้ว ปัญญาได้เกิดขึ้นแล้ว วิทยาได้เกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา ในธรรมทั้งหลายที่เราไม่ได้ เคยฟังแล้วในกาลก่อนว่านี้เป็นทุกขอริยสัจ
Monks, with the realization: " This is the Noble Truth of suffering" there arose in me the vision of things hitherto unknown, there arose Insight, Wisdom, Penetration and Light!


ตํ โข ปนิทํ ทุกฺขํ อริยสจฺจํ ปริญฺเญยฺยนฺติ เม ภิกฺขเว
ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ
จกฺขุ ํ อุทปานิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุได้เกิดขึ้นแล้ว ญาณได้เกิดขึ้นแล้ว ปัญญาได้เกิดขึ้นแล้ว วิทยาได้เกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา ในธรรมทั้งหลายที่เราไม่ได้เคยฟัง แล้วในกาลก่อนว่า ก็ทุกขอริยสัจนี้นั้นแล ควรกำหนดรู้
Monks, with the realization: " This is the Noble Truth of suffering must be fully comprehended", there arose in me the Vision of things hitherto unknown, there arose Insight, Wisdom, Penetration and Light!


ตํ โข ปนิทํ ทุกฺขํ อริยสจฺจํ ปริญฺญาตนฺติ เม ภิกฺขเว
ปุพฺเพอนนุสสุเตสุ ธมฺเมสุ
จกฺขุ ํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุได้เกิดขึ้นแล้ว ญาณได้เกิดขึ้นแล้ว ปัญญาได้เกิดขึ้นแล้ว วิทยาได้เกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา ในธรรมทั้งหลายที่เราไม่ได้เคย ฟังแล้วในกาลก่อนว่า ก็ทุกขอริยสัจนี้นั้นแล อันเราได้กำหนดรู้แล้ว
Monks, with the realization: " This Noble Truth of suffering has been fully comprehended", there arose in me the Vision of things hitherto unknown, there arose Insight, Wisdom, Penetration and Light!


อิทํ ทุกฺขสมุทโย อริยสจฺจนฺติ เม ภิกฺขเว
ปุพฺเพอนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ
จกฺขุ ๊ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุได้เกิดขึ้นแล้ว ญาณได้เกิดขึ้นแล้ว ปัญญาได้เกิดขึ้นแล้ว วิทยาได้เกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา ในธรรมทั้งหลายที่เราไม่ได้ เคยฟังแล้วในกาลก่อนว่า นี้ทุกขสมุทัยสัจ
Monks, with the realization: " This is the Noble Truth of the Cause of suffering", there arose in me the Vision of things hitherto unknown, there arose Insight, Wisdom, Penetration and Light!


ตํ โข ปนิทํ ทุกฺขสมุทโย อริยสจฺจํ ปหาตพฺพนฺติ เม ภิกฺขเว
ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ
จกฺขุ ๊ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุได้เกิดขึ้นแล้ว ญาณได้เกิดขึ้นแล้ว ปัญญาได้เกิดขึ้นแล้ว วิทยาได้เกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา ในธรรมทั้งหลายที่เราไม่ได้ เคยฟังแล้ว ในกาลก่อนว่า ก็ทุกขมสมุยอริยสัจนี้นั่นแล ควรละเสีย
Monks, with the realization : This Noble Truth of the Cause of Suffering must be abandoned", there arose in me the Vision of things hitherto unknown, there arose Insight, Wisdom, Penetration and Light!


ตํ โข ปนิทํ ทุกฺขสมุทโย อริยสจฺจํ ปหีนนฺติ เม ภิกฺขเว
ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ
จกฺขุ ํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิช่ชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุได้เกิดขึ้นแล้ว ญานได้เกิดขึ้นแล้ว ปัญญาได้เกิดขึ้นแล้ว วิทยาได้เกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา ในธรรมทั้งหลายที่เราไม่ได้ เคยฟังแล้วในกาลก่อนว่า ก็ทุกขสมุทัยอริยสัจนี้นั่นแล อันเราละได้แล้ว
Monks, with the realization: " This Noble Truth of the cause of suffering has been abandoned", there arose in me the Vision of things hitherto unknown, ther arose Insight, Wisdom, Penetration and Light!


อิทํ ทุกฺขนิโรโธ อริยสจฺจนฺติ เม ภิกฺขเว
ปพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ
จุกฺขุ ํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุได้เกิดขึ้นแล้ว ญาณได้เกิดขึ้นแล้ว ปัญญาได้เกิดขึ้นแล้ว วิทยาได้เกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา ในธรรมทั้งหลายที่เราไม่ได้ เคยฟังแล้วในกาลก่อนว่า นี้ทุกขนิโรธอริยสัจ
Monks, with the realization: " This Noble Truth of the Cessation of suffering', there arose in me the Vision of things hitherto unknown, ther arose Insight, Wisdom, Penetration and Light!


ตํ โข ปนิทํ ทุกฺขนิโรโธ อริยสจฺจํ สจฺฉิกาตพฺพนฺติ เม ภิกฺขเว
ปุพฺเพ อนนุสสุเตสุ ธมฺเมสุ
จกฺขุ ํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุได้เกิดขึ้นแล้ว ญาณได้เกิดขึ้นแล้ว ปัญญาได้เกิดขึ้นแล้ว วิทยาได้เกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา ในธรรมทั้งหลายที่เราไม่ได้ เคยฟังแล้วในกาลก่อนว่า ก็ทุกขนิโรธอริยสัจนี้นั้นแล ควรทำให้แจ้ง
Monks, witht the realization:" The Noble Truth of the Cessation of suffering must be realized", there arose in me the Vision of thing hitherto unknown, there arose Insight, Wisdom, Penetration and Light!


ตํ โจ ปนิทํ ทุกฺขนิโรโธ อริยสจฺจํ สจฺฉิกตนฺติ เม ภิกฺขเว
ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ
จกฺขุ ํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุได้เกิดขึ้นแล้ว ญาณได้เกิดขึ้นแล้ว ปัญญาได้เกิดขึ้นแล้ว วิทยาได้เกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา ในธรรมทั้งหลายที่เราไม่ได้ เคยฟังแล้วในกาลก่อนว่า ก็ทุกขนิโรธอริยสัจนี้นั้นแล อันเราได้ทำให้แจ้งแล้ว
Monks, with the realization:"This Noble Truth of the Cessation of suffering has been realised", there arose in me the Vision of thing hitherto unknown, there arose Insight, Wisdom, Penetration and Light!


อิทํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา อริยสจฺจนฺติ เน ภิกฺขเว
ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ
จกฺขุ ํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุได้เกิดขึ้นแล้ว ญาณได้เกิดขึ้นแล้ว ปัญญาได้เกิดขึ้นแล้ว วิทยาได้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา ในธรรมทั้งหลายที่เราไม่ได้เคยฟังแล้วในกาลก่อนว่า นี้ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ
Monks, with the realization:" This is the Noble Truth of the Path leading to the Cessation of suffering", there arose in me the Vision of things hitherto unknown, there arose Insight, Wisdom, Penetration and Light!


ตํ โข ปนิทํ ทุกฺขนิโรธคามินีปฏิปทา อริยสจฺจํ ภาเวตพฺพนฺติ เม ภิกฺขเว
ปุพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ
จกฺขุ ํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุได้เกิดขึ้นแล้ว ญาณได้เกิดขึ้นแล้ว ปัญญาได้เกิดขึ้นแล้ว วิทยาได้เกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา ในธรรมทั้งหลายที่เราไม่ไดเคย ฟังแล้วในกาลก่อนว่า ก็ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจนี้แล ควรให้เจริญ
Monks, with the realization:" This Noble Truth of Path leading to the Cessation of suffering must be developed", there arose in me the Vision of things hitherto unknown, there arose Insight, Wisdom, Penetration and Light!


ตํ โข ปนิทํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา อริยสจฺจนฺติ เม ภิกฺขเว
ปูพฺเพ อนนุสฺสุเตสุ ธมฺเมสุ
จกฺขุ ํ อุทปาทิ ญาณํ อุทปาทิ ปญฺญา อุทปาทิ วิชฺชา อุทปาทิ อาโลโก อุทปาทิ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย จักษุได้เกิดขึ้นแล้ว ญาณได้เกิดขึ้นแล้ว ปัญญาได้เกิดขึ้นแล้ว วิทยาได้เกิดขึ้นแล้ว แสงสว่างได้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา ในธรรมทั้งหลายที่เราไม่ได้เคย ฟังแล้วในกาลก่อนว่า ก็ทุกขนิโรธตามินีปฏิปทาอริยสัจนี้นั้นแล อันเราเจริญแล้ว
Monks, with the realization:" This Noble Truth of the Path leading to the Cessation of suffering has been developed", there arose in me the Vision of things hitherto unknown, there arose Insight, Wisdom, Penetration and Light!


ยาวกีวญฺจ เม ภิกฺขเว อิเมสุ จตูสุ อริยสจฺเจสุ
เอวนฺติปริวฏฺฏํ ทฺวาทสาการํ ยถาภูตํ ญาณทสฺสนํ น สุวิสุทฺธํ อโหสิ
เนว ตาวาหํ ภิกฺขเว สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก
สสฺสมณพฺพราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย
อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ ปจฺจญฺญาสึ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ปัญญาอันรู้เห็นตามเป็นจริงแล้วอย่างไร ในอริยสัจ ๔ นี้ของเรา ซึ่งมีรอบ ๓ มีอาการ ๑๒ อย่างนี้ ยังไม่หมดจดเพียงไร
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย เราได้ยืนยันตนว่า เป็นผู้ตรัสรู้พร้อมเฉพาะซึ่งปัญญาเครืองตรัสรู้ชอบ ไมมีความตรัสรู้อื่นจะยิ่งกว่าในโลก เป็นไปกับด้วยเทพดา มาร พรหม ในหมูสัตว์ ทั้งสมณพราหมณ์ เทพดา มนุษย์ ไม่ได้เพียงนั้น
Monks, until my Insight and Vision of these Four Noble Truths, in three modes and twelve ways, had become absolutely perfect and in accordance with Reality, not till then, Monks, did I make known to the world, with its monks and priests, kings and men, its deities, mara gods and brahama divinities that I had discovered the summit state of Supreme Enlightenment.


ยโต จ โข แม ภิกฺขเว มิเสสุ จตูสุ อริยสจฺเจสุ
เอวนฺติปริวฏฺฏํ ทฺวาทสาการํ ยถาภูตํ ญาณทสฺสนํ สุวิสุทฺธํ อโหสิ
อถาหํ ภิกฺขเว สเทวเก โลเก สมารเก สพูรหฺมเก
สสฺสมณพูราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสายะ
อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ ปจฺจญฺญาสึ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก้เมือใดแล ปัญญาอันรู้เห็นตามเป็นจริงอย่างไรในอริยสัจ ๔ เหล่านี้ ของเรา ซึ่งมีรอบ ๓ มีอาการ ๑๒ อย่างนี้หมดจดดีแล้ว เมื่อนั้น เราจึงได้ยืนยัน ตนว่าเป็นผู้ตรัสรู้พร้อมเฉพาะ ซึ่งปัญญาเครืองตรัสรู้ชอบ ไม่มีความตรัสรู้อื่นยิ่งกว่า ในโลก เป็นไปกับด้วยเทพดา มาร พรหม ในหมูสัตว์ มนุษย์ ทั้งสมณพราหมณ์ เทพดา มนุษย์
But monks, when my Insigth and Vision of these Four Noble truths, in three modes and twelve ways, had become absolutely perfect and in accordance with Reality, only then, monks, did I make known to the world with its monks and priests, kings and men, its deities, mara gods and brahma divinities that I had discovered the summit state of Supreme Enlightenment.


ญาณญฺจ ปน เม ทสฺสนํ อุทปาทิ
อกุปฺปา เม วิมุตฺติ
อยมนฺติมา ชาติ
นตฺถิทานิ ปุนพฺภโวติ
ก็แล ปัญญาอันรู้เห็นได้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา ว่าความพ้นวิเศษของเราไม่กลับกำเริบ ชาตินี้ เป็นที่สุดแล้ว บัดนี้ไม่มีภพอีก
Indeed, the Insight and Vision arose in me that unshakable is the deliverance of my mind. This is the last birht. Now ther is no more rebirth!


อิทมโวจ ภควา
อตฺตมนา ปญฺจวคฺคิยา ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุ ํ
พระผุ้มีพระภาคเจ้า ได้ตรัสธรรมปริยายนี้แล้ว ภิกษุปัญจวัคคีย์ก็มีใจยินดี เพลินภาษิต ของพระผู้มีพระภาคเจ้า
Thus spoke the Blessed One. Inspired, the Group of Five monks rejoiced at the words of the Blessed One.


อิมสฺมิญฺจ ปน เวยฺยากรณสฺมึ ภญฺญมาเน
อายสฺมโต โกณฺฑญฺญสฺส วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุ ํ อุทปาทิ
ยงฺกิญฺจิ สมุทยธมฺมํ สพฺพนฺตํ นิโรธธมฺมนฺติ
ก็แลเมื่อเวยยากรณ์นี้ อันพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอยู่ จักษุในธรรม อันปราศจากธุลี ปราศจากมลทิน ได้เกิดแล้วแก่พระผู้มีอายุโกณฑัญญะ ว่าสิ่งใดสิ่งหนึ่งมีอันเกิดขึ้น เป็นธรรมดา สิ่งทั้งปวงนั้น มีอันดับไปเป็นธรรมดา
When this Discourse was delivered, the unsullied and stainless Vision of Truth arose in the Venerable Kondanna: " Whatever is subject to arising, all that is subject to ceasing."


ปวตฺติเต จ ภควา ธมฺมจกฺเก ภูมฺมา เทวา สทฺทมนุสฺสาเวสุ ํ
เอตมฺภควตา พาราณสิยํ อิสิปตเน มิคทาเย อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺติตํ
อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมินฺติ
ก็ครั้นเมื่อธรรมจักร อันพระผู้มีพระภาคเจ้าให้เป็นไปแล้ว เหล่าภุมมเทพดา ก็ยัง เสียงให้บันลือลั่น ว่านั้นจักร คือ ธรรม ไม่มีจักรอื่นสู้ได้ อันพระผู้มีพระภาคเจ้า ให้เป็นไปแล้ว ทีป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ไกล้เมืองพาราณสี อันสมณพราหมณ์ เทพดา มาร พรหม และใครๆ ในโลกยังให้เป็นไปไม่ได้ ดังนี้
With the Wheel of Truth thus set in motion by the Blessed One, the Earth-bound ( Bhumma) Deities proclaimed in one voice, " This incomparable Wheel of Truth has been set in motion by the Blessed One at the Deer Sacntuary in Isipatana near Baranasi which cannot be reversed by anybody in the world, whether a monk, a priest, a deity, a mara god or a brahma divinity."


ภูมฺมานํ เทวานํ สทฺทํ สุตฺวา
จาตุมฺมหาราชิกา เทวา สทฺทมนุสฺสาเวสุ ํ
(เอตมฺภควตา พาราณสิยํ อิสิปตเน มิคทาเย อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺติตํ
อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมินฺติ)
เทพเจ้าเหล่าชั้นจาตุมมหาราช ได้ฟังเสียงของเทพเจ้า เหล่าภุมมเทพดาแล้ว ก็ยังเสียงให้บันลือลั่น
(ว่านั้นจักร คือ ธรรม ไม่มีจักรอื่นสู้ได้ อันพระผู้มีพระภาคเจ้า ให้เป็นไปแล้ว ทีป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ไกล้เมืองพาราณสี อันสมณพราหมณ์ เทพดา มาร พรหม และใครๆ ในโลกยังให้เป็นไปไม่ได้ ดังนี้)
Having heard this proclamation of the Bhumma deities, the Four Rregentt Deities( Catummaharajika) proclaimed inonce voice, " This incomparable Wheel of Truth has been set in motion by the Blessed One at the Deer Sanctuary in Isipatana near Baranasi which cannot be reversed by anybody in the world, whether a monk, a priest, a deity, a mara god or a brahama divinity."


จาตุมฺมหาราชิกานํ เทวนํ สทฺทํ สุตฺวา
ตาวตึสา เทวา สทฺทมนุสฺสาเวสุ ํ
(เอตมฺภควตา พาราณสิยํ อิสิปตเน มิคทาเย อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺติตํ
อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมินฺติ)
เทพเจ้าเหล่าชั้นดาวดึงส์ ได้ฟังเสียงของเทพเจ้า เหล่าชั้นจาตุมหาราชแล้ว ก้ยังเสียงให้บันลือลั่น
(ว่านั้นจักร คือ ธรรม ไม่มีจักรอื่นสู้ได้ อันพระผู้มีพระภาคเจ้า ให้เป็นไปแล้ว ทีป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ไกล้เมืองพาราณสี อันสมณพราหมณ์ เทพดา มาร พรหม และใครๆ ในโลกยังให้เป็นไปไม่ได้ ดังนี้)
Having heard this proclamation of the Catummaharajika deities, the Group of Thrity-three-Deities ( Tavatimsa) proclaimed in one voice, " This incomparable Wheel of Truth has been set in motion by the Blessed One at the Deer Sanctuary in Isipatana near Baranasi which cannot be reversed by anybody in the world, whether a monk, a priest, a deity, a mara god or a brahma divinity."


ตาวตึสานํ เทวานํ สทฺทํ สุตฺวา
ยามา เทวา สทฺทมนุสฺสาเวสุ ํ
(เอตมฺภควตา พาราณสิยํ อิสิปตเน มิคทาเย อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺติตํ
อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมินฺติ)
เทพเจ้าเหล่าชั้นยามะ ได้ฟังเสียงของเทพเจ้าเหล่าชั้นดาวดึงส์แล้ว ก็ยังเสียงให้บันลือลั่น
(ว่านั้นจักร คือ ธรรม ไม่มีจักรอื่นสู้ได้ อันพระผู้มีพระภาคเจ้า ให้เป็นไปแล้ว ทีป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ไกล้เมืองพาราณสี อันสมณพราหมณ์ เทพดา มาร พรหม และใครๆ ในโลกยังให้เป็นไปไม่ได้ ดังนี้)
Having hear this proclamation of the Tavatimsa deities, the Deities-Wielding-Sway-ver-the Under-world (Yama) proclaimed in one voice," This incomparable Wheel of Truth hgas been set in motion by the Blessed One at the Deer Sanctuary in Isipatana near Baranasi which cannot be reversed by anybody in the world, whther a monk, a priest, a deity, a mara god or a brahma divinity."


ยามานํ เทวนํ สทฺทํ สุตฺวา
ตุสิตา เทวา สทฺทมนุสฺสาเวสุ ํ
(เอตมฺภควตา พาราณสิยํ อิสิปตเน มิคทาเย อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺติตํ
อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมินฺติ)
เทพเจ้าเหล่านั้นดุสิต ได้ฟังเสียงของเทพเจ้า เหล่าชั้นยามะแล้ว ก็ยังเสียงให้บันลือลั่น
(ว่านั้นจักร คือ ธรรม ไม่มีจักรอื่นสู้ได้ อันพระผู้มีพระภาคเจ้า ให้เป็นไปแล้ว ทีป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ไกล้เมืองพาราณสี อันสมณพราหมณ์ เทพดา มาร พรหม และใครๆ ในโลกยังให้เป็นไปไม่ได้ ดังนี้)
Having heard this proclamation of the Yama deities, the Happy Deities (Tusita) proclaimed in one voice,"This incomparable Wheel of Truth has been set in motion by the Blessed One at the Deer Sanctuary in Isipatana near baranasi which cannot be reversed by anybody in the world, whether a monk, a priest, a deity, a mara god or a brahma divinity."


ตุสิตานํ เทวานํ สทฺทํ สุตฺวา
นิมฺมานรตี เทวา สทฺทมนุสฺสาเวสุ ํ
(เอตมฺภควตา พาราณสิยํ อิสิปตเน มิคทาเย อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺติตํ
อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมินฺติ)
เทพเจ้าเหล่าชั้นนิมานรดี ได้ฟังเสียงของเทพเจ้า เหล่าชั้นดุสิตแล้ว ก็ยังเสียงให้บันลือลั่น
(ว่านั้นจักร คือ ธรรม ไม่มีจักรอื่นสู้ได้ อันพระผู้มีพระภาคเจ้า ให้เป็นไปแล้ว ทีป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ไกล้เมืองพาราณสี อันสมณพราหมณ์ เทพดา มาร พรหม และใครๆ ในโลกยังให้เป็นไปไม่ได้ ดังนี้)
Having heard this proclamation of the Tusita deities, the Delivhting-in- creativity Deities ( Nimmanarati) proclaimed in one voice," This incomparable Wheel of Truth has been set in motion by the Blessed One at the Deer Sanctuary in Isipatana near Baranasi which cannot be reversed by anybody in the world, whether a monk, a priest, a deity, a mara god or a brahma divinity."


ปรนิมฺมิตวสวตฺตีนํ เทวนํ สทฺทํ สุตฺวา
พฺรหฺมกายิกา เทวา สทฺทมนุสฺสาเวสุ ํ
เอตมฺภควตา พาราณสิยํ อิสิปตเน มิคทาเย อนุตฺตรํ ธมฺมจกฺกํ ปวตฺติตํ
อปฺปฏิวตฺติยํ สมเณน วา พฺราหฺมเณน วา เทเวน วา มาเรน วา พฺรหฺมุนา วา เกนจิ วา โลกสฺมินฺติ
เทพเจ้าเหล่าที่เกิดในหมู่พรหม ได้ฟังเสียงของเทพเจ้า เหล่าชั้นปรนิมมิตวสวัดดีแล้ว ก็ยังเสียงให้บันลือลั่น (ว่านั้นจักร คือ ธรรม ไม่มีจักรอื่นสู้ได้ อันพระผู้มีพระภาคเจ้า ให้เป็นไปแล้ว ทีป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ไกล้เมืองพาราณสี อันสมณพราหมณ์ เทพดา มาร พรหม และใครๆ ในโลกยังให้เป็นไปไม่ได้ ดังนี้)
Having heard this proclamation of the Nimmanarati deities, the Deities- Holding-Sway-over-Other's -Creativity ( Paranimmita Vasavatti) proclaimed in one voice," This incomparable Wheel of Truth has been set in motion by the Blessed One at the Deer Sanctuary in Isipatana near Baranasi which cannot be reversed by anybody in the world, whether a monk, a priest, a deity, a mara god or a brahama divinity."


อิติห เตน ขเณน เตน มุหุตฺเตน
ยาว พูรหฺมโลกา สทฺโท อพฺภูคจฺฉิ
อยญฺจ ทสสหสฺสี โลกธาตุ
สงฺกมฺปิ สมฺปกมฺปิ สมฺปเวธิ
โดยขณะครู่เดียวเท่านั้น เสียงขึ้นไปถึงพรหมโลก ด้วยประการฉะนี้ ทั้งหมื่นโลกธาตุ ได้หวันไหวสะเทือนสะท้านลั่นไป
Thus, in a flash, promptly and instantly, this message went forth up to the world of the Brahama gods. And indeed this entire universe of ten thousand world-systems quaked, trembled and shook.


อปฺปมาโร จ โอฬาโร โอภาโส โลเก ปาตุรโหสิ
อติกฺกมฺเมว เทวนํ เทวนุภาวํ
ทั้งแสงสว่างอันยิ่งไม่มีประมาณได้ปรากฏแล้วในโลก ล่วงเทวานุภาพ ของเทพดาทั้งหลาย เสียหมด
Lo! A boundless and sublime illumination manifested over the world, surpassing even the radiance of the gods.


อถโข ภควา อุทานํ อุทาเนสิ
ลำดับนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงเปล่งอุทานว่า
Then the Blessed One breathed forth this joyous untterance:


อญฺญาสิ วต โภ โกณฺฑญฺโญ
อญฺญาสิ วต โภ โกณฺฑญฺโญติ
ว่า โกณฑัญญะได้รู้แล้วหนอ ผู้เจริญ โกณฑัญญะได้รู้แล้วหนอ ผู้เจริญ
" Indeed Knodanna, you have realised! Indeed, Kondanna, you have realised!"


อิติหิทํ อายสฺมโต โกณฺฑญฺญสฺส
อญฺญาโกณฺฑญฺโญเตฺวว นามํ อโหสีติ
เพราะเหตุนั้น นามว่า อัญญาโกณฑัญญะนี้นั้นเทียว ได้มีแล้วแก่พระผู้มีอายุโกณฑัญญะ ด้วยประการฉะนี้แล
It was thus that Venerable Kondanna came to be called' Kondanna-the-wise.
จบ ended

อาทิตตปริยายสูตร ฉบับ บาลี-ไทย-อังกฤษ

อาทิตตปริยายสูตร ฉบับ บาลี-ไทย-อังกฤษ
โดย สมลักษณ์ วันโย เปริยญ B.A. สังคมศาสตร์ รัฐศาสตร์ M.A. เศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยไมซอร์ อินเดัย

---

Once the Blessed One was staying at Gayasisa, near Gaya, together with a thousand monks.

There the Blessed One addressed the monks thus:

" Monks, all is burning.

And what, monks, is the all that is burning?

The eye is burning; visible forms are burning; eye-consciousness is burning; eye-contact is burining; whatever feeling that arises dependdent on eye-contact, whther pleasent of painful or neither-pleasant nor-painful, that too is burning.

Buring with what?

Buring with the fire of lust, with the fire of hatred, with the fire of delusion; burning with birth, ageing and death; with sorrow, lamentation, pain,sadness and dispair, I say.

"Monks, the ear is burning; sounds are burning; ear-consciousness is buring; ear=-contact is burning; whatever feeling that arises dependent on ear-contact, whether pleasant or painful or nether-pleasant nor -painful, that too is burning.

Burning with what?

Burning with the fire of lust, with the fire of hatrred, with the fire of delusion; burning with birth, ageing and death; with sorrow, lamentation, pain, saness and dispair, I say.

"Monks, the nose is burning; smells are burning; nose-consciousness is burning; nose contact is burning; whatever pleasant or painful or neither-pleasant nor-painful, that too is burning.

Burning with that?

Burning with the fire of lust, with the fire of hatred, with the fire of delusion; burning with birth,ageing and death; with sorrow, lamentation, pain ,sadness and dispair, I say.

"Monk, the tongue is burning; tastes are burning; tongue-consciousness is burning; tongue-contact is burning; whatever feeling that arises dependent on tongue-contact, whether pleasant or painful or neither- pleasant-nor-painful, that too is burning.

Burning with what?

Burning with the fire of lust, with the fire of hatred, with the fire of delusion; burning with birth, ageing and death; with sorrow, lamentation, pain, sadness and dispair, I say.

"Monks, the body is burning; tangibles are burning; body-consciousness is burning; mental-contact is burning; whatever feeling that arises dependent on mental-contact, whether pleasant or painful or neither-pleasant nor-painful, that too is burning.

Burning with what?

Burning with the fire of lust, with the fire of hatred, with the fire of delusion; burning with birth, ageing and death; with sorrow, lamentation, pain, sadness and dispair, I say.

Seeing thus , monks , and instructed noble disciple experiences distaste for the eye, the visible forms, the eye-consciousness, the eye-contact, and the feeling that arises dependent on eye-contact, whether pleasant or painful or neither-pleasant-nor-painful.

He experiences distaste for the ear, the sounds, the ear-consciousness, the ear-contact, and the feeling that arises dependent on ear-contact, whether pleasant or paianful or neither-pleasant nor-painful.

He experiences distaste for the nose, the smells, the nose-consciousness, the nose-contact, and the feeling that arises dependent on nose-contact, whether pleassant or painful or nether-pleasant nor-painful.

He experiences distaste for the tongue, the tastes, the tongue-consciousness, the tongue-contact, and the feeling that arises dependent on tongue-contact, whether pleasant or painful or neither-pleasant nor- painful.

He experiences distraste for the body, the tangibles, the body-consciousness, the body -contact, and the feeling that arises dependdent on body-contact, whether pleasant or paianful or neither-pleasant nor-painful.

He experiences distaste for the mind, the mental objects, the mind-consciousness, the mental-contact, and the feeling that arises dependdent on mental-contact, whether pleasant or painful or neither-pleasant nor-painful.

By experiencing distaste, he becomes dispassionate.

By being dispassionate he (his mind) is liberated.

When so liberated there comes the insightful knowledge; " I am now liberated".

When liberated, with intuitive wisdom he understands:" Birth is destroyed, the holy life has been lives, what had to be done has been done, there is no other trask left for this state of being".

This is what the Blessed One said.

Inwardly elated, those monks delighted in the Blessed One's discourse.

And while this discourse was being delivered the mind of the thousand monks were liberated from the cankers by non-clinging.

---

ended

นิธิกัณฑสูตร

นิธิกัณฑสูตร Nidhikanda Sutta
โดย... สมลักษณ์ วันโย เปริยญ B.A. สังคมศาสตร์ รัฐศาสตร์
M.A. เศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยไมซอร์ อินเดัย

---

นิธึ นิเธติ ปุริโส
คมฺภีเร อุทกนฺติเก
อตฺเถ กิจฺเจ สมุปฺปนฺเน
อตฺถาย เม ภวิสฺสติ
บุรุษย่อมฝังขุมทรัพย์ไว้ในที่ลึกมีน้ำเป็นที่สุด ด้วยคิดว่า เมื่อกิจจำเป็นเป็นเกิดขึ้น ทรัพย์นี้จักเป็นประโยชน์แก่เรา

1. A man stores away a treasure,
Under the ground, or near water,
Thinking: when the need arises,
It will be useful to me.ราชโต วา ทุรุตฺตสฺส
โจรโต ปีฬิตสฺส วา
อิณสฺส วา ปโมกฺขาย
ทุพฺภิกฺเข อาปทาสุ วา
เพื่อเปลื้องตนจากราชภัยบ้าง เพื่อเปลื้องหนีบ้าง ในคราวทุพภิกขภัยบ้าง ในคราวคับขันบ้าง

2. Being accused by the king,
Being blackmailed by robbers,
To redeem oneself from a debt,
If there be a famine,
A misfortune were to befall,
It is meet these in this world,
A treasure is stored away.เอตทตฺภถาย โลกสฺมึ
นิธิ นาม นิธิยฺยติ
ตาวสฺสุนิหิโต สนฺโต
คมฺภีเร อุทกนฺติเก
น สพฺโพ สพฺพทาเยว
ตสฺส ตํ อุปกปฺปติ
ขุมทรัพย์ที่เขาฝังไว้ในโลก ก้เพื่อประโยชน์นี้แล ขุมทรัพย์ที่เขาฝังไว้เป็นอยางดี ในที่ลึกมีน้ำเป็นที่สุด เพียงนั้น ขุมทรัพย์ทั้งหมด ย่อมหาสำเร็จประโยชน์แก่เขา ในกาลท้งปวงที่เดียวไม่

3. Though so well storerd away,
Under the ground, or near water.
Yet not all this might,
Suffice to serve hime always.นิธิ วา ฐานา จวติ
สญฺญา วาสฺส วิมุยฺหติ
นาคา วา อปนาเมนฺติ
ยกฺขา วาปิ หรนฺติ นํ
เพราะขุมทรัพย์เคลื่อนจากที่เสียบ้าง ความจำของเขา เคลือนคลาดเสียบ้าง นาคทั้งหลายลักไปเสียบ้าง ยักษ์ทั้งหลายลักไปเสียบ้าง

4. The treasure may disappear from its place,
The owner may forget the mark of the spot,
The Nagas (sedrpents) may spirit it away,
Or the Yakkhas (demonds) may carry it off.อปฺปิยา วาปิ ทายาทา
อุทฺธรนฺติ อปสฺสโต
ยทา ปุญฺญกฺขโย โหติ
สพฺพเมตํ วินสฺสติ
ผู้ร้บมรดกที่ไม่ชอบกัน ขุดเอาไปเมื่อเขาไม่เห็นบ้าง ในเวลาที่เขาสิ้นบุญ ขุมทรัพย์ทั้งหมดนั้น ย่อมสูญไป

5. His heirs may becomes hostile,
Or in his absence, dig it up,
Or when his merit is exhausted,
All this may utterly b e lost.ยสฺส ทาเนน สีเลน
สญฺญเมน ทเมน จ
นิธิ สุนิหิโต โหติ
อิตฺถิยา ปุริสสฺส วา
ขุมทรัพย์คือบุญของผู้ใด เป็นหญิงก็ตาม เป็นชายก็ตาม ฝังไว้ดีแล้วด้วย ทาน ศีล ความสำรวม และความฝึกตน

6. But by generous giving and moral precepts,
By restrain and self-mastery,
A treasure is well stored up.
For woman or man.เจติยมฺหิ จ สงฺเฆ วา
ปุคฺคเล อติถีสุ วา
มาตริ ปิตริ วาปิ
อโถ เชฏฺฐมฺหิ ภาตริ
ในเจดี่ย์ก็ดี ในสงฆ์ก็ดี ในบุคคลก็ดี ในแขกก็ดี ในมารดาก็ดี ในบิดาก็ดี ในพี่ชายก็ดี

7. In a shrine or in the Holy Order,
Inan individual or in guests,
Or in one's mother and father,
Or in an elder brother.เอโส นิธิ สุนิหิโต
อเชยฺโย อนุคามิโย
ปหาย คมนีเยสุ
เอตํ อาทาย คจฺฉติ
ขุมทรัพย์นั้น ชื่อว่าฝังไว้ดีแล้ว ใคร ๆ ก็ไม่อาจผลาญได้ เป็นของติดตามตนได้ บรรดาโภคะทั้งหลาย เจาจำต้องละไป เขาจะพาขุมทรัพย์คือบุญนั้นไป

8. When treasure is well stored up,
It is impregnable, one that goes with one,
When one leaves behind all changeble things,
Indeed one departs with this possession alone.อสาธารณมญฺเญสํ
อโจรหรโณ นิธิ
กยิราถ ธีโร ปุญฺญานิ
โย นิธิ อนุคามิโน
ขุมทรัพย์คือบุญ ไม่สาธารณะแก่ชนเหล่าอื่น โจรก็ลักไปไม่ได้ บุญนิธิอันใด ติดตาม ตนไปได้ ปราชญ์พึงทำบุญอันนั้น

9. A share of treasure, which none can claim,
Nor which the robbers can ever steal,
So, let the wise accumulate merits.
A treasure which alone accompanies him.เอส เทวมนุสฺสานํ
สพฺพกามทโท นิธิ
ยํ ยํ เทวภิปตฺเถนติ
สพฺพเมเตน ลพฺภติ
บุญนิธินั้น ให้สิ่งที่ต้องการทุกอย่าง แก่เทพดา และมนุษย์ทั้งหลาย เทพดาและมนุษย์ทั้งหลาย ปรารถนานักซึ่งผลใดๆ ผลนั้นๆ ทั้งหมด อันตนย่อมได้ด้วยบุญนิธินั้น

10. To both divine and human beings.
This is a treasure that fulfills all one's wishes.
Indeed, whatsover they do desier,
All are gained only by this.สุวณฺณตา สุสรตา
สุสณฺฐานํ สุรูปตา
อาธิปจฺจํ ปริวาโร
สพฺพเมเตน สพฺภติ
ความเป็นผู้มีผิวงาม ความเป็นผู้มีเสียงไพเราะ ความเป็นผู้มีทรวดทรงดี ความ เป็นผู้มีรูปสวย ความเป็นใหญ่ยิ่ง ความเป็นผู้มีบริวาร อิฏฐผลทั้งปวงนั้น อัน เทพดาและมนุษย์ ย่อมได้ด้วยบุญนิธินั้น

11. Beauty of complexion, sweetness of voice,
Beauty of figure and of looks,
Power of authority and of following.
All are gained only by this.ปเทสรชฺชํ อิสฺสริยํ
จกฺกวตฺติ สุขํ ปิยํ
เทวรชฺชมฺปิ ทิพฺเพสุ
สพฺพเมเตน ลพฺภติ
ความเป็นพระราชาเฉพาะประเทศ ความเป็นใหญ่ (คือความเป็นพระเจ้าจักรพรรดิ์) สุขของพระเจ้าจักรพรรดิ์ อันเป็นที่พึงใจ ความเป็นพระราชาแห่งเทพดาในทิพนิกาย ทั้งหลาย อิฏฐผลทั้งปวงนั้น อันเทพดาและมนุษย์ทั้งหลาย ย่อมได้ด้วยบุญนิธินั้น

12. Rulership of a province, or sovereignty of the land,
The happiness of a universal monarch,
Even sovereignty in divine realms,
All are gained only by this.มานุสิกา จะ สมฺปตฺติ
เทวโลเก จ ยา รติ
ยา จ นิพฺพานสมฺปตฺติ
สพฺพเมเตน ลพฺภติ
สมบัติเป็นของมนุษย์ด้วย สมบัติอันบุคคลพึงรื่นรมย์ในเทวโลกด้วย สมบัติ คือพระนิพพานด้วย สมบัติทั้งปวงนั้น อันเทพดาและมนุษ๋ย์ทั้งหลาย ย่อมได้ ด้าวยบุญนิธินั้น

13. Whatever wealth there be in the human world.
Whatever delight htere be in the heavenly realm,
Whatever transcendental attainments there be.
All are gained only by this.มิตฺตสมฺปทมาคมฺม
โยนิโส เจ ปยุญชโต
วิชฺชาวิมุติติวสีภาโว
สพฺพเมเตน ลพฺภติ
ความที่อาศัยความถึงพร้อมคือมิตรแล้ว ถ้าประกอบโดยอุบายที่ชอบ เป็นผู้ ชำนาญในวิชชาและวิมุติ อิฏฐผลทั้งปวงนั้น อันเทพดาและมนุษย์ทั้งหลาย ย่อมได้ด้วยบุญนิธินั้น

14. By association with good friends,
By energetic effort the mastery one gains,
Of transcendental knowledge and deliverance,
All are gained only by this.ปฏิสมฺภิทา วิโมกฺขา จ
ยา จ สาวกปารมี
ปจฺเจกโพธิ พุทฺธภูมิ
สพฺพเมเตน ลพฺภติ
ปฏิสัมภิทา และวิโมกข์ และสาวกบารมีญาณ พุทธภูมิ อิฏฐผลทั้งปวงนั้น อันเทพดา และมนุษย์ทั้งหลาย ย่อมได้ด้วยบุญนิธินั้น

15. Higher analytical wisdom and freedom of mind,
Fulfillment of the perfections fo the Enlightened Disciple,
The Enlightenment of a hermit)pacceka) Buddha,
Or enlightenment of a Supreme Buddha.
All are gained only by this.เอวํ มหตฺถิกา เอสา
ยทิทํ ปุญญสมฺปทา
ตสฺมา ธีรา ปสํสนฺติ
ปณฺฑิตา กตปุญฺญตนฺติ
คุณเเครืองถึงพร้อม คือบุญนั้น เป็นไปเพื่อประโยชน์ใหญ่อย่างนี้ เพราะเหตุนั้น บัณฑิตผู้มีปัญญาจึงสรรเสริญข้อที่บุคคลมีบุญอันทำไว้แล้ว ดังนี้แล

16. Because it is a great boon,
Such as the possession of merit.,
Therefore, the wise and the learned,
Ever extol the accumulation of merit.

---

ended